Boldimos bi lumenisardo: lumenisarel les jekh manuś kaj del vorba rromanes. Kadi pagina si boldimos anda e rumunikani ćhib, kerdo le Claude-oça (claude.ai), jekh asistènto kerdo pe artificialo goďi, thaj śaj te avel la dośa anda o boldimos. O teksto savo dikhel pes sar ćaćo si o rumunikano. Te dikhen jekh dośa vaj jekh vorba so na del duma śukar thaj kamen te źutin amen, rugisaras tumen te ramon amenqe pe corecturi@civicsuport.ro. Naisaras tumenqe. (Traducere nerevizuită.)
Le maj but buća trujal amende decidisaren pes paśe amende: ande e primària, ando lokàlno konsìlio, ando ʒudecosqo konsìlio. Jekh drom laćhardo, jekh pàrko arakhlo, jekh budźèto ginado ande vaxt aven anda kodo ke varekon pućhlǎ, manglǎ vaj propozisardǎ. E lège del tumen maj but instrumèntǎ sar o vòto jekhvar ande varesave berś, thaj le maj but anda lende si bi lovenqe.
O lelimos ći si te aven mamuj varekasqe. Si te źanen save ćaćimata si tumen, te len len ćaćes thaj te mangen le institucienqe te keren pesqi buti ande le vàdeurǎ kaj ćhuvel e lège. Jekh manglimos laćhes ramome, bićhaldo kaj trubul, lel phenimos. Panʒ manuśa organizime śaj keren maj but sar panʒvardeś nakamimata ćhorde.
Ramosardǎm trin praktikane sikavimata, pàso pàso. Ka sakova pàso arakhen so keren, kaj ʒan, save lila trubun tumenqe, kobor kostil thaj kobor ćhirlo, thaj tele, o artìkolo la legaqo thaj o link ka lesqo oficiàlno teksto.
Sar keren jekh asociàcia (ONG). Katar trin manuśa jekhe ideaça ʒi ka jekh organizàcia ramomi, fiskàlno kodoça thaj kontoça ande bànka: o anav, o statùto, o beśimos, e kris (judecătoria), o ANAF, le ćaće benefiziàrǎ (beneficiarii reali) thaj le obligàcie sakone beršesqe. O sikavimos si les ka o agor vi jekh modèlo statutosqo, savo pherdǒn tumen.
Sar keren jekh petìcia. Sar ramosaren jekha institucia kaj te del tumenqe phenimos: so trubul te avel ande petìcia, kasqe bićhalen la, sar inkeren o numero la registraciaqo, ande kobor vaxt trubul te len phenimos thaj so śaj keren te ći len les. O sikavimos si les jekh xarno modèlo petìciaqo.
Sar kerdǒl jekh themutni iniciatìva. Sar propozisaren tumen korkore jekh decìzia (hotărâre) le lokalne konsilosqi, jekh lège vaj jekh parudipen la Konstituciaqo, kobor semnatùre trubun tumenqe thaj sar ćiden pes kaj te aven valàbile. Xarnes, vi e evropaqi themutni iniciatìva.
So ći phenen kadala sikavimata
- Ći len o than jekhe juridikane konsultaciaqo. Si ramome kaj te sikaven tumenqe o drom. Anda jekh anavimo kàzo, maj but anglal te ʒan ande kris, mangen o gòdi jekhe advokatosqo.
- Le lègi parudǒn. Dikhlǎm le tekstùrǎ pe legislatie.just.ro thaj pe le oficiàlne sàjturǎ ka o 6 oktòbro 2026. Anglal te den vareso, dikhen e fòrma la legaqi kaj si akana, prekal o link tele ka sakova pàso.
- Le pòćinimata thaj le lila mangle śaj aven aver katar jekh kris, jekh primària vaj jekh institùcia ka aver. Pućhen ka o ghișeu vaj ka e grèfa anglal te anklen anda o kher.
- Le sikavimata ći phenen tumenqe savi kàuza te źutin. Sikaven numaj sar len le instrumèntǎ kaj e lège del sa źenenqe, jekh fàlo.