Boldimos bi lumenisardo: lumenisarel les jekh manuś kaj del vorba rromanes. Kadi pagina si boldimos anda e rumunikani ćhib, kerdo le Claude-oça (claude.ai), jekh asistènto kerdo pe artificialo goďi, thaj śaj te avel la dośa anda o boldimos. O teksto savo dikhel pes sar ćaćo si o rumunikano. Te dikhen jekh dośa vaj jekh vorba so na del duma śukar thaj kamen te źutin amen, rugisaras tumen te ramon amenqe pe corecturi@civicsuport.ro. Naisaras tumenqe. (Traducere nerevizuită.)
O sikavimos sikavel e lège anda e Rumunìa. Le lila den pes ande rumunikani ćhib; o boldimos si amalikano, o teksto kaj kerel juridikano efèkto si o rumunikano.
Le themutne ći śaj numaj te mangen; śaj vi te propozisaren, von korkore, jekh lège, jekh parudipen la Konstituciaqo vaj jekh decìzia le lokalne konsilosqi. Anda kadava trubul jekh numero semnaturenqo, ćidino pala zurale règule. Na sar jekh petìcia, jekh iniciatìva kaj pherel le kondìcie mangel la autoritetaqe te vorbil pa late.
Si śtar nivèlurǎ, katar o maj paśutno ʒi ka o maj buxlo:
| Nivèlo | Kon decidisarel | Kobor semnatùre | Kaj del pes |
|---|---|---|---|
| Lokàlno | o lokàlno vaj o ʒudecosqo konsìlio | minimum 5% anda le votisarne anda e komùna, o foro vaj o ʒudèco | ka o generàlno sekretàro la UAT-aqo |
| Lège | o Parlamènto | minimum 100.000 | ka o Senàto vaj ka e Kàmera le Deputatenqi |
| Konstitùcia | o Parlamènto, pala kodo referèndumo | minimum 500.000 | ka o Senàto vaj ka e Kàmera le Deputatenqi |
| Evropaqi Ùnia | e Evropaqi Komìsia | minimum 1 milìono, anda minimum 7 thema | ka e Evropaqi Komìsia |
Astaras le lokalne nivelosa, o maj paśe, thaj uśtas opre.
A. E lokàlno themutni iniciatìva (o lokàlno vaj o ʒudecosqo konsìlio)
Le themutne śaj propozisaren le lokalne konsilosqe vaj le ʒudecosqe konsilosqe (consiliul local, consiliul județean), kothe kaj si len o domicìlio, jekh proièkto decìziaqo. O proièkto del andre pala kodo ande obìśnuito procedùra le konsilosqi, sar sakova aver proièkto.
Pàso A1 — Ramosaren o proièkto la decìziaqo
So keren: Ramosaren o proièkto la decìziaqo thaj jekh referàto anda o primimos (referat de aprobare), kodo teksto prekal savo phenen sosqe trubul e decìzia. O proièkto ramosarel pes pala le normè la legislativone tehnikaqe, sar sakova proièkto le konsilosqo. O generàlno sekretàro la komunaqo, le forosqo vaj le ʒudecosqo thaj le kompartimèntǎ la primariaqe musaj te źutin tumen te ramosaren les.
Kaj: Khere, pala kodo ka o generàlno sekretàro la UAT-aqo (e administrativo-teritoriàlno unitèta), anda źutimos.
Lila: O proièkto la decìziaqo thaj o referàto anda o primimos.
Kobor kostil: 0 lej.
Kobor ćhirlo: Kobor trubul tumenqe te ramosaren les.
Legàlno bàzo: OUG nr. 57/2019 privind Codul administrativ (e sìgo ordonànca le Guvernosqi pa o Administrativo Kòdo), art. 136 alin. (1), (2) thaj (8) lit. a), legislatie.just.ro.
Pàso A2 — Den o proièkto ka o generàlno sekretàro
So keren: Jekh vaj maj but themutne le ćaćimaça le votosqo (le iniciatòrǎ) den e propozime fòrma le proiektosqi ka o generàlno sekretàro la UAT-aqo. Vov ćhuvel la te dikhel la o publìko thaj del tumenqe le formulàrǎ anda le lìste le źutimatenqe.
Kaj: Ka o generàlno sekretàro la primariaqo (anda o lokàlno konsìlio) vaj le ʒudecosqe konsilosqo.
Lila: O proièkto la decìziaqo thaj o referàto anda o primimos.
Kobor kostil: 0 lej.
Kobor ćhirlo: Jekh dives.
Legàlno bàzo: Codul administrativ, art. 247 alin. (1)–(4), legislatie.just.ro.
Pàso A3 — Ćiden le semnatùre
So keren: Ćiden le semnatùre minimum 5% anda le votisarne ramosarde ando Elektoràlno Registro (Registrul electoral) le domiciliosa vaj la reśedincaça ande kodoja komùna, kodo foro vaj kodo ʒudèco.
- Le semnatùre ćiden pes numaj pe le formulàrǎ line katar o generàlno sekretàro.
- Pe e lista ramosarel pes: o anav, o anav angluno, o domicìlio, e sèria thaj o numero le identitetosqe lilesqo thaj e semnatùra.
- Śaj semnisaren numaj le votisarne le domiciliosa vaj la reśedincaça ande e unitèta kasqo konsìlio vorbila pa o proièkto.
Kaj: Kaj vi te arakhen manuśen anda o than vaj anda o ʒudèco kaj źutin tumen.
Lila: Le formulàrǎ le lìstenqe le źutimatenqe.
Kobor kostil: O tipàrimos le formularenqo.
Kobor ćhirlo: O Administrativo Kòdo ći ćhuvel vàdeo anda o ćidimos le semnaturenqo. O regulamènto la organizaciaqo thaj la butǎqo le konsilosqo śaj si les pesqe règule, kaj si aver katar jekh than ka aver: mangen les katar o generàlno sekretàro kana den o proièkto.
Laćhes te źanen: O Administrativo Kòdo phenel numaj ke o pràgo ginel pes karing le votisarne ramosarde ando Elektoràlno Registro, bi te phenel ka savo dives. Mangen ramome katar o generàlno sekretàro, kana den o proièkto, o numero le votisarnenqo karing savo dikhela le lìste, kaj te źanen katar o anglunipen kobor semnatùre trubun tumenqe.
Legàlno bàzo: Codul administrativ, art. 247 alin. (2), (4), (5) thaj (6), legislatie.just.ro.
Pàso A4 — Den le lìste; o proièkto del andre ande procedùra le konsilosqi
So keren: Den le lìste ka o generàlno sekretàro. Pala so vov dikhel e dokumentàcia, o proièkto ʒal pe obìśnuito procedùra le konsilosqi: le rapòrtǎ le specialiźime kompartimentenqe la primariaqe thaj o avìzo le specialiźime komisienqo le konsilosqe, pala kodo o ćhuvimos pe o rìndo le divesesqo thaj o vòto.
Kaj: Ka o generàlno sekretàro la UAT-aqo.
Lila: Le lìste le źutimatenqe semnime, ando originàlo.
Kobor kostil: 0 lej.
Kobor ćhirlo: O Administrativo Kòdo ći ćhuvel vàdeo ande savo o generàlno sekretàro te dikhel le lìste. Pala o dikhimos, le rapòrtǎ thaj le avìzurǎ musaj te aven kerde ande maj but 30 dives katar e registràcia le proiektosqi, anda le obìśnuito ședìnce.
Laćhes te źanen: O konsìlio musaj te vorbil pa o proièkto, numa naj musaj te primil les. Sar iniciatòrǎ, śaj len palpale o proièkto kana kamen.
Legàlno bàzo: Codul administrativ, art. 136 alin. (3)–(11) thaj art. 247 alin. (7), legislatie.just.ro.
B. E legislativo iniciatìva le themutnenqi (jekh lège)
Minimum 100.000 themutne le ćaćimaça le votosqo śaj propozisaren le Parlamentosqe jekh lège.
Le pràgurǎ:
- minimum 100.000 semnatùre katar themutne le ćaćimaça le votosqo;
- kodola kaj semnisaren musaj te aven anda minimum jekh śtarto anda le ʒudèconǎ le themesqe, thaj ande sakova anda kadala ʒudèconǎ, respektiv ando municìpio Bukurèśti, musaj te aven minimum 5.000 semnatùre. E Rumunìa si la 41 ʒudèconǎ, anda kodo jekh śtarto si minimum 11. E Konstitùcia phenel o municìpio Bukurèśti paśa le ʒudèconǎ, numa ći phenel te ginel pes ande kadava śtarto; o dikhimos kerel les e Konstitucionàlo Kris. Kaj te aven siguri, ćiden minimum 5.000 semnatùre ande minimum 11 ʒudèconǎ, bi te pakǎn pe Bukurèśti.
So naśti avel ande jekh themutni iniciatìva: le fiskàlne problème, kodola internacionàlne, e amnìstia thaj e gràcia.
Pàso B1 — Keren o komitèto la iniciativaqo
So keren: Ćiden minimum 10 themutnen le ćaćimaça le votosqo kaj keren o komitèto la iniciativaqo. Naśti aven ando komitèto le manuśa alosarde prekal universàlno vòto (parlamentàrǎ, primàrǎ, konsilièrǎ thaj aver), le membrùrǎ le Guvernosqe, le manuśa thode katar o angluno ministro thaj kodola kaj, pala e lège, naśti aven membrùrǎ ande partìdo (sar le magistràtǎ, le aktivo militàrǎ, le policaiùrǎ).
O komitèto kerdǒl prekal jekh deklaràcia autentifikime ka o notàro, kaj si la o resimos la iniciativaqo, o anav, o anav angluno, e kalitèta le votisarnesqi thaj o domicìlio le membrenqo, thaj o phenimos ke ni jekh anda lende naj ande jekh situàcia inkompatibilitetaqi. O komitèto alosarel, majoritetaça le votonenqi, jekh prezidènto.
Kaj: Ka jekh publikano notàro.
Lila: Le identitetosqe lila le membrenqe; e deklaràcia le kerimasqi.
Kobor kostil: O onoràrio le notarosqo anda e autentifikàcia. Si aver katar jekh notàro ka aver: pućhen le notaros anglal.
Kobor ćhirlo: Jekh dives ka o notàro.
Legàlno bàzo: Legea nr. 189/1999 privind exercitarea inițiativei legislative de către cetățeni (e lège pa o kerimos la legislativone iniciativaqo katar le themutne), republicată (palem publikuime), art. 2 alin. (1)–(3) thaj (6), legislatie.just.ro; Constituția României (e Konstitùcia la Rumuniaqi), art. 40 alin. (3), legislatie.just.ro.
Pàso B2 — Ramosaren e legislativo propozìcia
So keren: O komitèto ramosarel e propozìcia „în forma cerută pentru proiectele de lege” (ande fòrma mangli anda le proièktǎ le legenqe), kodo si artìkolo pala artìkolo, sar jekh ćaći lège, khetane jekhe ekspunereça le motivenqi (expunere de motive) semnime katar sa le membrùrǎ le komitetosqe.
Kaj: Khere vaj le źutimaça jekhe juristosqo.
Lila: E legislativo propozìcia thaj e ekspunèra le motivenqi.
Kobor kostil: 0 lej, te ramosaren la korkore.
Kobor ćhirlo: Kobor trubul tumenqe te ramosaren la.
Legàlno bàzo: Constituția României, art. 74 alin. (4), legislatie.just.ro; Legea nr. 189/1999, art. 3 alin. (1), legislatie.just.ro.
Pàso B3 — Mangen o avìzo le Legislativone Konsilosqo
So keren: Jekh membro le komitetosqo, kaske dine o ćaćimos le aver, bićhalel e propozìcia ka o Legislativo Konsìlio (Consiliul Legislativ) anda o avìzo. O lil le ćaćimasqo (împuternicire) si semnime katar le membrùrǎ le komitetosqe thaj ʒal khetane la deklaraciaça autentifikime le kerimasqi.
Kaj: Ka o Legislativo Konsìlio.
Lila: E propozìcia, e ekspunèra le motivenqi, o lil le ćaćimasqo, e deklaràcia le kerimasqi le komitetosqi.
Kobor kostil: E Legea nr. 189/1999 ći ćhuvel ni jekh tàksa anda o avìzo.
Kobor ćhirlo: O avìzo del pes ande maj but 30 dives katar e sesizàcia.
Legàlno bàzo: Legea nr. 189/1999, art. 3 alin. (2), (3) thaj (5), legislatie.just.ro.
Pàso B4 — Publikuin e propozìcia ando Monitorul Oficial
So keren: E legislativo propozìcia, khetane le avizoça le Legislativone Konsilosqo thaj le anavença le membrenqe le komitetosqe la iniciativaqo, publikuisarel pes ando Monitorul Oficial al României, Partea I (e oficiàlno gazèta la Rumuniaqi, o Kotor I). O manuś kaj si les o ćaćimos le komitetosqo kerel e publikàcia. Katar o dives la publikaciaqo naśel o vàdeo 6 ćhonenqo ande savo e iniciatìva musaj te avel registrime ka o Parlamènto.
Kaj: Ka o Monitorul Oficial (monitoruloficial.ro).
Lila: O teksto la propoziciaqo, o avìzo thaj le anava le membrenqe le komitetosqe.
Kobor kostil: 0 lej. E publikàcia naj la ni jekh tàksa.
Kobor ćhirlo: E publikàcia kerdǒl ande maj but 30 dives katar o dimos le avizosqo.
Legàlno bàzo: Legea nr. 189/1999, art. 2 alin. (4) thaj (5), art. 3 alin. (3)–(5), legislatie.just.ro.
Pàso B5 — Ćiden le semnatùre pe le lìste le źutimatenqe
So keren: Le themutne sikaven pesqo źutimos semnisarindoj le lìste le źutimatenqe. Le règule si zurale, thaj jekh lista greśimi ći lel pes ande sama:
- le lìste kerdǒn pe thana, pala e administrativo-teritoriàlno organizàcia (ando Bukurèśti, pe sektòrǎ);
- sakoja lista si la: o anav la propoziciaqo thaj o Monitorul Oficial ande savo sas publikuime, o ʒudèco thaj o than, pala kodo, anda sakova manuś kaj źutil, o anav, o anav angluno, o domicìlio, o identitetosqo lil, o CNP thaj e semnatùra;
- le formulàrǎ tipàrin pes pe kòle A4, kaj śaj lel pes avri thaj numerime, numaj pe jekh rig; le date kodolenqe kaj źutin ramosaren pes le vasteça, kana semnisaren;
- khonik naśti semnisarel anda aver: e delegàcia vaj e reprezentàcia si phandle;
- sakoja patrin semnisarel la jekh membro le komitetosqo vaj jekh manuś kaske o komitèto dia o ćaćimos ramome, alosardo maśkar kodola kaj źutin;
- le lìste semnime inkerdǒn ande dosàrǎ, pe thana, śnuruime thaj semnime pe e dùjto kopèrta.
Jekh semnatùra valàbilo ando dives kana sas dini naśti maj lel pes palpale.
Kaj: Ande sasto o them, pe ʒudèconǎ thaj thana.
Lila: Le formulàrǎ le lìstenqe le źutimatenqe.
Kobor kostil: O tipàrimos le formularenqo thaj e organizàcia le ćidimasqi.
Kobor ćhirlo: Sa le etàpe, katar e publikàcia ʒi ka e registràcia ka o Parlamènto, musaj te ćhon ande 6 ćhon.
Laćhes te źanen: E lège mangel e semnatùra le vasteça pe hàrtia. Le semnatùre ćidine online ći ginen pes. E Legea nr. 189/1999, ande fòrma kaj si akana pe legislatie.just.ro, ći ćhuvel e elektronikani semnatùra.
Legàlno bàzo: Legea nr. 189/1999, art. 4, legislatie.just.ro.
Pàso B6 — Ingeren le lìste ka le primàrie, anda e atestàcia
So keren: Den o dosàro le originàlne lìstença ka e primària sakone thanesqi. O primàro (vaj, ande le forura, funkcionàrǎ kaske vov dia o ćaćimos) atestil ke kodola kaj semnisarde si len o ćaćimos le votosqo thaj o domicìlio phendo, te trubul khetane la polìciaça. Sakon śaj dikhel o dosàro thaj śaj atakuil ramome jekh semnatùra; o primàro mangel kodolestar kaj semnisardǎ te konfirmisarel la. E dispozìcia le primarosqi śaj avel atakuime ka e kris (judecătoria). So naśti atestil pes khosel pes katar e lista.
Kaj: Ka e primària sakone thanesqi anda savo si tumen semnatùre.
Lila: Le dosàrǎ le originàlne lìstença.
Kobor kostil: E Legea nr. 189/1999 ći ćhuvel ni jekh tàksa anda e atestàcia.
Kobor ćhirlo: E atestàcia kerdǒl ande maj but 15 bućǎqe dives katar e registràcia le dosarosqi ka e primària.
Legàlno bàzo: Legea nr. 189/1999, art. 5, legislatie.just.ro.
Pàso B7 — Registrin e iniciatìva ka o Parlamènto
So keren: O komitèto registril e propozìcia ka e Kàmera kaj ʒal, la ekspuneraça le motivenqi thaj le originalença le lìstenqe le źutimatenqe, pe o bàzo jekhe manglimasqo semnime katar le membrùrǎ le komitetosqe. Ando manglimos den o ćaćimos maj but 5 membrenqe kaj źutina e iniciatìva ando Parlamènto.
E Kàmera kaj ʒal: sar sakana o Senàto (Senatul); e Kàmera le Deputatenqi (Camera Deputaților) anda le internacionàlne tratàtǎ thaj anda le organìkǎ lègi ginde ando art. 75 alin. (1) anda e Konstitùcia.
Te ando dives la registraciaqo na sa le lìste sas atestime anda kodo ke zabavisarde le primàrie, o prezidènto la Kameraqo mangel le Guvernostar te sigǎrel e atestàcia. Le lìste dine pala kodo ginen pes ando vàdeo te anen len ande maj but 7 dives katar e atestàcia.
Kaj: Ka o Senàto (senat.ro) vaj ka e Kàmera le Deputatenqi (cdep.ro).
Lila: O manglimos, e propozìcia, e ekspunèra le motivenqi, le originàlne lìste atestime.
Kobor kostil: 0 lej.
Kobor ćhirlo: Maj but 6 ćhon katar e publikàcia ando Monitorul Oficial. Pala kadava vàdeo, e propozìcia śaj del pes numaj sar nevi iniciatìva, katar o anglunipen.
Legàlno bàzo: Legea nr. 189/1999, art. 2 alin. (5) thaj art. 6, legislatie.just.ro; Constituția României, art. 75 alin. (1), legislatie.just.ro.
Pàso B8 — O dikhimos ka e Konstitucionàlo Kris, pala kodo o vorbimos ando Parlamènto
So keren: Khanćik, numaj te dikhen so kerdǒl. E Kàmera bićhalel le originàlne lìste ka e Konstitucionàlo Kris (Curtea Constituțională), kaj dikhel:
- te e propozìcia si konstitucionàlo;
- te e propozìcia sas publikuime ćaćes thaj te le lìste si atestime;
- te ćidine pes minimum 100.000 semnatùre, sar mangel pes pe ʒudèconǎ.
E decìzia la Krisaqi publikuisarel pes ando Monitorul Oficial. Pala so e Kàmera lel la, astarel e obìśnuito parlamentàro procedùra. E angluni Kàmera kaske bićhalel pes si la 45 dives (60 anda kòdurǎ thaj komplèkso lègi); te nakhel o vàdeo, ginel pes ke primisardǎ e propozìcia.
Kaj: Ka e Konstitucionàlo Kris, pala kodo ando Parlamènto.
Lila: Ni jekh.
Kobor kostil: 0 lej.
Kobor ćhirlo: E Kris del decìzia ande 30 dives katar e sesizàcia.
Legàlno bàzo: Legea nr. 189/1999, art. 7, legislatie.just.ro; Constituția României, art. 74 thaj art. 75 alin. (2), legislatie.just.ro.
C. E iniciatìva te parudǒl e Konstitùcia
E procedùra si kodoja sar ka e legislativo iniciatìva (le pàsurǎ B1–B8, pala e Legea nr. 189/1999), numa le pràgurǎ si but maj bare:
- minimum 500.000 semnatùre katar themutne le ćaćimaça le votosqo;
- kodola kaj semnisaren musaj te aven anda minimum jepaś anda le ʒudèconǎ le themesqe, thaj ande sakova anda kadala ʒudèconǎ vaj ando municìpio Bukurèśti musaj te aven minimum 20.000 semnatùre. Jepaś anda 41 ʒudèconǎ si minimum 21. Sar ka e legislativo iniciatìva, e Konstitùcia ći phenel te o municìpio Bukurèśti ginel pes maśkar lende: ćiden minimum 20.000 semnatùre ande minimum 21 ʒudèconǎ, bi te pakǎn pe Bukurèśti.
So naśti parudǒl ni jekhvar: o nacionàlno, independènto, unitàro thaj nàśti-ulavdo karaktèro le stàtosqo, e republikani fòrma la guvernaciaqi, o integritèto le teritoriosqo, e independènca la justiciaqi, o polìtiko pluralìsmo thaj e oficiàlno ćhib. Ni jekh parudipen naśti khosel le fundamentàlne ćaćimata thaj slobodimata. E Konstitùcia naśti parudǒl kana si o stàdo la asediosqo vaj la urgenciaqo thaj ni ando vaxt le maripnasqo.
So avel pala kodo: E Konstitucionàlo Kris del decìzia ande 60 dives. O Parlamènto primil o parudipen minimum duj trìtǎnça anda le membrùrǎ sakone Kameraqe (vaj trin śtàrtǎnça, ande khetani ședìnca, te e mediàcia ći reslǎ). O parudipen ovel definitìvo numaj pala jekh referèndumo, kerdo ande maj but 30 dives katar o primimos.
Legàlno bàzo: Constituția României, art. 150, art. 151 thaj art. 152, legislatie.just.ro; Legea nr. 189/1999, art. 1 thaj art. 7 alin. (3), legislatie.just.ro.
D. E evropaqi themutni iniciatìva, xarnes
Prekal e evropaqi themutni iniciatìva, le themutne la Uniaqe śaj mangen la Evropaqe Komisiaqe te propozisarel jekh lège la UE-aqi, ande jekh rig kaj e Ùnia si la kompetènca.
Le pràgurǎ:
- minimum 1 milìono deklaràcie źutimasqe ando tòtalo;
- o minimàlno pràgo resto ande minimum 7 thema membrùrǎ;
- anda e Rumunìa: 23.760 semnatùre, anda le iniciatìve registrime pala o 16 iùli 2024. O pràgo sakone themesqo si o numero lesqe europarlamentarenqo marime le tòtalo numeroça le europarlamentarenqo, pala e oficiàlno tabèla la Komisiaqi.
Pàso D1 — Keren o grùpo le organizatorenqo
So keren: Ćiden minimum 7 themutnen la UE-aqe, kaj beśen ande 7 aver thema membrùrǎ. Keren tumenqe jekh kònto le organizatorosqo pe o oficiàlno sàjto.
Kaj: citizens-initiative.europa.eu.
Kobor kostil: 0 lej.
Pàso D2 — Mangen e registràcia
So keren: Bićhalen la Komisiaqe o ramosarimos la iniciativaqo, ande jekh anda le oficiàlne ćhiba la UE-aqe, le datença le grupesqe le organizatorenqo thaj le financimasqe. E Komìsia ći registril sakoja iniciatìva, numaj kodola kaj pheren le legàlne kritèrie.
Kobor ćhirlo: O phenimos avel ande 2 ćhon (varekana ande 4).
Pàso D3 — Ćiden le semnatùre
So keren: Alosaren o dives le astarimasqo, maj but 6 ćhon pala e registràcia, thaj phenen les la Komisiaqe 10 bućǎqe dives anglal. Katar kodo dives si tumen 12 ćhon anda o ćidimos. Le semnatùre ćiden pes pe hàrtia vaj online, prekal o centràlno sistèmo la Komisiaqo. Śaj semnisaren le themutne la UE-aqe kaj si len le berś le votosqe ka le evropaqe alosarimata; varesave thema tele ćhute len ka 16 berś. Anda le rumunikane themutne, o minimàlno berś si 18. Von ramosaren ande deklaràcia o numero la identitetosqe kartaqo, le paśaportosqo vaj o CNP. O iźvòro: e oficiàlno patrin la Komisiaqi, citizens-initiative.europa.eu/data-requirements_en.
Pàso D4 — O dikhimos le semnaturenqo thaj o dimos
So keren: Ande maj but 3 ćhon katar o agor le ćidimasqo, bićhalen le semnatùre ka le nacionàlne autoritètǎ, kaj si len 3 ćhon te dikhen len. Pala o paluno certifikàto, si tumen 3 ćhon te den e iniciatìva ka e Komìsia. Ande Rumunìa, le deklaràcie dikhel len o Ministèrium le Andrune Bućǎqo (Ministerul Afacerilor Interne), prekal e Generàlno Direkcia anda e Evidènca le Manuśenqi (Direcția Generală pentru Evidența Persoanelor). O iźvòro: citizens-initiative.europa.eu.
Pàso D5 — O phenimos
So avel pala kodo: Ande 1 ćhon, maladǒn la Komisiaça. Ande 3 ćhon, sikaven tumari iniciatìva ande jekh publikani aśunimos ando Evropaqo Parlamènto. Ande 6 ćhon, e Komìsia publikuisarel jekh komunikàcia ande savi phenel so kerel thaj sosqe. E Komìsia naj musaj te propozisarel e lège mangli.
Legàlno bàzo: Regulamentul (UE) 2019/788 privind inițiativa cetățenească europeană (o Reglamènto la UE-aqo pa e evropaqi themutni iniciatìva), eur-lex.europa.eu; le pràgurǎ pe thema, e oficiàlno patrin la Komisiaqi: citizens-initiative.europa.eu/thresholds_en; le pàsurǎ: citizens-initiative.europa.eu/how-it-works_ro.
So ći phenel kadava sikavimos
O sikavimos ći źutil tumen te ramosaren o teksto jekhe legaqo vaj jekhe decìziaqo; anda kadava laćhes si te keren buti jekhe juristoça. Ći vorbil pa o lokàlno vaj o nacionàlno referèndumo thaj ni pa e organizàcia la kampaniaqi: love, volontèrǎ, o arakhimos le datenqo kodolenqo kaj semnisaren. Le règule, le numerurǎ thaj le onoràrie śaj parudǒn: anglal te astaren, dikhen len ka e institùcia kaj lel len.